Kwalifikacje pedagoga specjalnego

Jakie kwalifikacje powinna posiadać osoba na stanowisku pedagoga specjalnego w przedszkolu lub szkole ogólnodostępnej?

Przedszkola oraz szkoły, w których uczy się ponad 50 uczniów, mają obowiązek zatrudnienia pedagoga specjalnego. Obowiązek ten dotyczy każdej szkoły ogólnodostępnej, również szkół ponadpodstawowych. Dyrektorzy oraz nauczyciele mają jednak wątpliwości – jakie kwalifikacje powinien mieć pedagog specjalny w szkole średniej? Czy konieczne jest ukończenie jednolitych studiów magisterskich na kierunku pedagogika specjalna? Czy nowe rozporządzenie w sprawie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli zmieniło wymagania?

Nauczyciel pedagog specjalny – nie tylko po pedagogice specjalnej

Zgodnie § 28 rozporządzenia MEiN z 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela pedagoga specjalnego w szkołach ma osoba, która ukończyła:

Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela pedagoga specjalnego w przedszkolach i szkołach, o których mowa w § 3 ust. 1 i § 4, posiada osoba, która ukończyła:

1) jednolite studia magisterskie prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia na kierunku:

a) pedagogika specjalna w dowolnym zakresie i posiada przygotowanie pedagogiczne lub

b) na którym jest realizowane wyłącznie kształcenie przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela, w zakresie pedagogiki resocjalizacyjnej, logopedii, pedagogiki korekcyjnej (terapii pedagogicznej) lub wczesnego wspomagania rozwoju dziecka i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub

c) logopedia i posiada przygotowanie pedagogiczne lub

2) studia pierwszego i drugiego stopnia prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia w zakresie pedagogiki resocjalizacyjnej, logopedii, pedagogiki korekcyjnej (terapii pedagogicznej) lub wczesnego wspomagania rozwoju dziecka na kierunku innym niż pedagogika specjalna i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub

3) studia pierwszego i drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia na kierunku, na którym jest prowadzone kształcenie w zakresie pedagogiki, i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła studia podyplomowe prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia w zakresie edukacji włączającej, lub

4) studia drugiego stopnia prowadzone zgodnie z nowym standardem kształcenia na kierunku pedagogika specjalna, na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 27 września 2018 r. w sprawie studiów, w dowolnym zakresie i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub

5) studia prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. w zakresie pedagogiki specjalnej i posiada przygotowanie pedagogiczne, lub

6) studia pierwszego i drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie prowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem 3 sierpnia 2019 r. w zakresie pedagogiki i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz ukończyła:

a) studia podyplomowe w zakresie pedagogiki specjalnej lub edukacji włączającej lub

b) zakład kształcenia nauczycieli w specjalności pedagogika specjalna lub

c) kurs kwalifikacyjny w zakresie pedagogiki specjalnej.

 

Z powyższego wynika, że od pedagoga specjalnego, który nie ukończył studiów:

  • pierwszego stopnia lub
  • drugiego stopnia lub
  • jednolitych studiów magisterskich

– na kierunku pedagogika specjalna lub w zakresie pedagogiki specjalnej wymagane jest ukończenie studiów pierwszego i drugiego stopnia w zakresie pedagogiki, posiadanie przygotowania pedagogicznego i ukończenie studiów podyplomowych w zakresie pedagogiki specjalnej lub edukacji włączającej.

 

Stanowisko pedagoga specjalnego może zajmować osoba, która ukończyła pięć lat studiów na kierunku pedagogika oraz studia podyplomowe w zakresie pedagogiki specjalnej lub studia podyplomowe z edukacji włączającej. Oczywiście, musi także legitymować się przygotowaniem pedagogicznym.

Kwalifikacje określone w nowym rozporządzeniu w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli nie zmieniły wymagań stawianych przed pedagogami specjalnymi zatrudnianymi w szkołach ponadpodstawowych. 

Kwalifikacje wymagane od pedagoga specjalnego w szkole ponadpodstawowej

Przepis § 28 rozporządzenia MEiN z 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli wskazuje kwalifikacje pedagoga specjalnego w każdym typie szkoły. Innymi słowy – nauczyciel, który spełnia wskazane w tym przepisie wymagania, może być pedagogiem specjalny w przedszkolu, szkole podstawowej oraz szkole ponadpodstawowej:

  • szkole branżowej I stopnia,
  • technikum,
  • liceum ogólnokształcącym.

Przykład z praktyki szkolnej: Kandydat na pedagoga specjalnego w technikum legitymuje się następującym wykształceniem:

  • studia licencjackie (3 lata) na kierunku pedagogika – specjalność wychowanie obronne,
  • studia magisterskie (2 lata) na kierunku pedagogika ogólna,
  • studia podyplomowe na kierunku edukacja włączająca.

Czy można zatrudnić tę osobę na stanowisku pedagoga specjalnego w technikum? W mojej ocenie nauczyciel spełnia wymogi określone § 28 rozporządzenia MEiN z 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli dotyczące nauczyciela pedagoga specjalnego (bezterminowo). Nauczyciel ukończył studia wyższe pierwszego i drugiego stopnia na kierunku pedagogika oraz studia podyplomowe w zakresie edukacji włączającej. W omawianym przypadku wątpliwość dotyczy studiów podyplomowych w zakresie edukacji włączającej. Otóż, w przypadku, gdy nauczyciel ukończył studia pierwszego i drugiego stopnia w zakresie pedagogiki, również nadają one kwalifikacje do pracy na stanowisku pedagoga specjalnego w szkole podstawowej i ponadpodstawowej.